Του Τάσου Γιασεμίδη

Ο τομέας των ακινήτων και των κατασκευών, παρά το γεγονός ότι την περίοδο της κρίσης βρέθηκε στο στόχαστρο ως η κύρια «πηγή» των μη εξυπηρετούμενων δανείων, αποτελεί διαχρονικά έναν από τους σημαντικότερους αιμοδότες του ΑΕΠ της χώρας, κυρίως σε περιόδους ανάπτυξης

Ένας από τους τομείς που έχει πληγεί σημαντικά από την κατάσταση που δημιουργήθηκε με τη διασπορά του κορωνοϊού και την εφαρμογή περιοριστικών μέτρων από τις κυβερνήσεις, είναι αυτός των ακινήτων και των κατασκευών.

Τα εργοτάξια πέραν των τριών ατόμων έχουν αναστείλει τις εργασίες τους σύμφωνα με τα διατάγματα (οπόταν οι εισπράξεις των εταιρειών που ήταν συνδεδεμένες με την πρόοδο των εργασιών κατασκευής έχουν ανασταλεί), ενώ η ζήτηση, τόσο η εγχώρια όσο και η εξωτερική, έχουν παγώσει, κάτι που καταγράφεται στα στοιχεία του Τμήματος Κτηματολογίου για τα πωλητήρια έγγραφα που κατατέθηκαν τον Μάρτη.

Ο τομέας των ακινήτων και των κατασκευών, παρά το γεγονός ότι την περίοδο της προηγούμενης οικονομικής κρίσης βρέθηκε στο στόχαστρο ως η κύρια «πηγή» των μη εξυπηρετούμενων δανείων, αποτελεί διαχρονικά έναν από τους σημαντικότερους αιμοδότες του ΑΕΠ της χώρας, κυρίως σε περιόδους ανάπτυξης. Μάλιστα κάποιος μπορεί να ισχυριστεί ότι η πορεία του τομέα αυτού αποτελεί κριτήριο για την πορεία της οικονομίας. Η αύξηση στις πωλήσεις ακινήτων τα τελευταία χρόνια ήταν ένας από τους λόγους που η οικονομία παρουσίασε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης και ενίσχυσης των δημόσιων οικονομικών, μέσα από τις εισπράξεις του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας, καθώς και άλλων φόρων και τελών.

Το κλείσιμο των αεροδρομίων και η κατάσταση που επικρατεί στην παγκόσμια οικονομία επηρέασαν σημαντικά την εξωτερική ζήτηση. Φορείς του κλάδου θεωρούν ότι αυτό είναι προσωρινό, εφόσον κάποιες από τις επενδύσεις που τροχιοδρομούνταν αναστάλθηκαν και δεν ακυρώθηκαν.

Την ίδια στιγμή στο εσωτερικό, η ανασφάλεια που οδηγείται από την ενδεχόμενη αλλαγή στα εισοδήματα των νοικοκυριών και η γενικότερη ψυχολογία στην αγορά, οδηγούν στην ακύρωση ή αναστολή αγορών κατοικιών και των ενδεχόμενων δανείων που έχουν εγκριθεί για αυτόν τον σκοπό.

Τα τελευταία χρόνια ο τομέας αναδιαρθρώθηκε, για κάποιες επιχειρήσεις του κλάδου ο δανεισμός μειώθηκε (κυρίως εκμεταλλευόμενες τα κίνητρα για ανταλλαγή χρέους με ακίνητα με τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα), κάποιες μπήκαν υπό διαχείριση και έκλεισαν, ενώ σημαντικός είναι ο αριθμός νέων και παραδοσιακών επιχειρήσεων που αναπτύχθηκαν. Όμως, παρά την ανάπτυξη του κλάδου, αυτός παραμένει υπερδανεισμένος, με συγκεκριμένες επιχειρήσεις να βλέπουν σημαντικό μέρος των εισπράξεων τους να χρησιμοποιείται για αποπληρωμή χρεών.

Σημειώνεται ότι η ανάπτυξη του κλάδου τα τελευταία χρόνια τροφοδοτήθηκε από ίδια κεφάλαια και όχι δανεισμό, δηλαδή μέσω προπωλήσεων. Το γεγονός αυτό καταγράφεται στα θετικά, ειδικά όταν αφορά το κτίσιμο μιας έπαυλης ή ενός μικρού συμπλέγματος διαμερισμάτων.

Σε ό,τι αφορά όμως τους πύργους, για να ξεκινήσει το έργο απαιτείται να προπωληθεί το 65% με 70% του έργου ώστε να καλυφθεί το κόστος. Το ζητούμενο είναι τι γίνεται στην περίπτωση που προπωλήθηκε το 30% για παράδειγμα και η τωρινή κατάσταση επιβραδύνει τις πωλήσεις. Σημειώνεται ότι σε ό,τι αφορά τις προπωλήσεις τα χρήματα είναι στα τραπεζικά ιδρύματα και θα ελευθερωθούν στην αγορά με την έναρξη των εργασιών, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις με την έγκριση της αίτησης του επενδυτή, αν και εφόσον έχει συμφωνηθεί μεταξύ των μερών, όταν η αγορά συνδέεται με το πρόγραμμα πολιτογράφησης.

Σε περιόδους κρίσης η παραχώρηση κινήτρων ενισχύει την οικονομική δραστηριότητα, κάτι που άλλωστε βιώσαμε και την προηγούμενη περίοδο. Τα κίνητρα μπορεί να είναι φορολογικά, πολεοδομικά (πάντα φυσικά με μέτρο, ώστε να αποτραπεί η άναρχη ανάπτυξη) ή άλλα, όπως το πρόγραμμα πολιτογραφήσεων.

Στα μέτρα που θα μπορούσαν να υιοθετηθούν είναι η αναστολή επιβολής φόρου κεφαλαιουχικών κερδών για όσους αγοράζουν ακίνητο τον επόμενο χρόνο (κάτι που εφαρμόστηκε ξανά) ή η αναστολή επιβολής άλλων τελών, όπως τα χαρτόσημα και τα μεταβιβαστικά.

Σε ό,τι αφορά τον ΦΠΑ δύσκολα μπορούν να υπάρξουν αλλαγές (όπως για παράδειγμα στην Ελλάδα όπου αναστάλθηκε η επιβολή του σε νέα ακίνητα), εφόσον θα πρέπει να ζητηθεί παρέκκλιση από την Ευρωπαϊκή Ένωση (η Ελλάδα το είχε διασφαλίσει με την ένταξή της στην Ένωση). Θα μπορούσε ενδεχομένως να υπάρξει ρύθμιση του δικαιώματος ενοικίασης για συγκεκριμένη περίοδο ακινήτου που θεωρείται μόνιμη κατοικία. 

Το πρόγραμμα πολιτογραφήσεων αποτελεί ένα σημαντικό κίνητρο για τους επενδυτές και η διασφάλιση του πρέπει να είναι προτεραιότητα. Είναι αδιαπραγμάτευτο το γεγονός ότι οι έλεγχοι θα πρέπει να είναι αυστηροί, εφόσον τόσο η Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και άλλοι θεσμοί παρακολουθούν την πορεία του προγράμματος. Η περίοδος εξέτασης της αίτησης θα μπορούσε να μειωθεί σημαντικά και ενδεχομένως να εξεταστούν οι τωρινές διαδικασίες και να βελτιωθούν κάποια από τα κριτήρια.