Πιέσεις στην οικοδομική βιομηχανία προκαλεί η παρατεταμένη υγειονομική κρίση. Οι πιέσεις εντείνονται περαιτέρω λόγω της κατάργησης του Κυπριακού Επενδυτικού Προγράμματος, που συνδεόταν ως γνωστόν άμεσα με τον κατασκευαστικό κλάδο. Η συντεχνία οικοδόμων της ΣΕΚ εκφράζει ήδη έντονη ανησυχία και ζητά την παρέμβαση της πολιτείας, προκειμένου να αποφευχθούν τα χειρότερα, ενώ δράσεις από το κράτος αναμένουν και οι εργολάβοι.

Οι αρνητικές επιπτώσεις της κατάργησης του προγράμματος των διαβατηρίων στον τομέα των κατασκευών είναι για πολλούς αναμενόμενες και φυσιολογικές, αφού βάσει της μελέτης που επικαιροποιήθηκε το 2020 από το Υπουργείο Οικονομικών για το ΚΕΠ, οι συναλλαγές που είχαν γίνει στο πλαίσιο του προγράμματος αφορούσαν κυρίως σε ακίνητα. Συγκεκριμένα, στο πλαίσιο του σχεδίου, που ως γνωστόν καταργήθηκε τον περασμένο Οκτώβριο, έγιναν συναλλαγές -από 1.6.2013 μέχρι 31.12.2019 - συνολικού ύψους περίπου 9,7 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 6,4 δισ. αφορούσαν τον τομέα των ακινήτων. Σύμφωνα με την ίδια μελέτη του ΥΠΟΙΚ, η απασχόληση στον τομέα των κατασκευών παρουσίαζε σταδιακή ανάκαμψη από το 2015, μέρος της οποίας οφείλεται στις επενδύσεις που διενεργούνταν για να προσφερθούν στα πλαίσια του προγράμματος, ενώ σωρευτικάν κατά την περίοδο 2016-2019, οι επενδύσεις που διενεργήθηκαν για αξιοποίηση των προνοιών του ΚΕΠ οδήγησαν στη δημιουργία περίπου 3 χιλιάδων θέσεων εργασίας. 

Ανησυχία για απολύσεις 

Την ανησυχία του για την κατάσταση όπως διαμορφώνεται στον κλάδο εξέφρασε μιλώντας ο γενικός γραμματέας της Ομοσπονδίας Οικοδόμων της ΣΕΚ, Γιαννάκης Ιωάννου. Όπως είπε, οι κακοί χειρισμοί που υπήρξαν όσον αφορά τη λειτουργία του επενδυτικού προγράμματος και που οδήγησαν στην απότομη διακοπή του επηρεάζουν αρνητικά την απασχόληση, σημειώνοντας πως ήδη υπήρξαν κάποιες απολύσεις. Η καθίζηση, κατά την έκφρασή του, άρχισε, ενώ εξέφρασε ανησυχία πως δεν θα υποφέρουν μόνο οικοδόμοι, αλλά και άλλες επαγγελματικές ομάδες που σχετίζονται με τον κατασκευαστικό τομέα. Σύμφωνα με τον κ. Ιωάννου, υπήρξαν ήδη κρούσματα απολύσεων, ενώ εταιρείες, κυρίως από την επαρχία Πάφου, ενημέρωσαν λίγο πριν τις γιορτές το Υπουργείο Εργασίας πως θα προβούν σε μαζικούς πλεονασμούς. Σύμφωνα με τον κ. Ιωάννου, η πολιτεία και το κράτος οφείλουν να παρέμβουν και να εφαρμόσουν τάχιστα νέα επενδυτικά προγράμματα και κίνητρα που να είναι υγιή και διαφανή, για αντιμετώπιση της κατάστασης και αποφυγή περαιτέρω επιπτώσεων. 

Ο γ.γ. της Ομοσπονδίας Οικοδόμων της ΣΕΚ σημείωσε, πάντως, πως εξακολουθούν να υπάρχουν δουλειές, ωστόσο, όπως είπε, οι εργασίες, ιδιαίτερα σε Πάφο και Λεμεσό, έριξαν αισθητά ρυθμούς, επειδή δεν γίνονται πωλήσεις και οι εργοδότες χρειάζονται όλο και λιγότερο προσωπικό. Η ανησυχία της Ομοσπονδίας Οικοδόμων της ΣΕΚ «για τις παρατηρούμενες μαζικές απολύσεις προσωπικού στην οικοδομική βιομηχανία, ειδικότερα από μεγάλες εταιρείες», καταγράφηκε την περασμένη Τετάρτη και στην «Εργατική Φωνή», το εκφραστικό όργανο της συντεχνίας, με τον κ. Ιωάννου να δηλώνει στην εφημερίδα ότι εν μέσω πανδημίας η συγκράτηση της ανεργίας θα πρέπει να αποτελεί πρώτιστο στόχο και σκοπό. «Οφείλουμε όλοι να αντιληφθούμε τη σοβαρότητα των στιγμών και είναι ορθό και πρέπον ο εργοδοτικός κόσμος να μην προσπαθεί μέσα από τις απολύσεις στον κλάδο να ασκεί πιέσεις, δημιουργώντας επιπρόσθετη κοινωνική και οικονομική πίεση, με αρνητικά συνεπακόλουθα. Όλα αυτά τα ζητήματα θα πρέπει να επιλυθούν μέσα από σύνεση, υπευθυνότητα και διάλογο, μέχρι να μπορέσει η Κύπρος και ολόκληρος ο κόσμος να αρχίσει να ανακάμπτει οικονομικά», τόνισε. Σημειώνεται ότι η εικόνα στην απασχόληση στον κλάδο βρίσκεται υπό συνεχή παρακολούθηση και από άλλες συντεχνίες, οι οποίες όμως κρίνουν πως για την ώρα η κατάσταση είναι ελεγχόμενη. 

Προβλήματα λόγω πανδημίας

Οι εργοδότες, πάντως, εκτιμούν πως ήδη άρχισαν να υπάρχουν πιέσεις στον κλάδο και πως οι προοπτικές απασχόλησης είναι αρνητικές. Μιλώντας ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Συνδέσμων Εργολάβων Οικοδομών Κύπρου (ΟΣΕΟΚ) Κώστας Ρουσιάς, δήλωσε πως οι παράγοντες που επηρεάζουν το κλάδο είναι μεταξύ άλλων η κατάργηση του ΚΕΠ, αλλά και η πανδημία. Σύμφωνα με τον κ. Ρουσιά, ο κορωνοϊός προκάλεσε ήδη μεγάλη ζημιά, αφού σταμάτησε εντελώς την οικονομική δραστηριότητα στα ξενοδοχεία και τις τουριστικές επιχειρήσεις γενικότερα. Εξήγησε ότι οι εργασίες πήγαν αρκετά πίσω, κατά την έκφρασή του, αφού δεν υπήρξαν ή αναστάληκαν ανακαινίσεις και επεκτάσεις ξενοδοχειακών μονάδων, αλλά και η ανέγερση νέων μονάδων λόγω της κατάστασης στον τουρισμό. Σημείωσε, ακόμα, πως η πανδημία επηρέασε γενικότερα τον επιχειρηματικό κόσμο, που επίσης ανέστειλε έργα, ενώ και τα νοικοκυριά, λόγω μειωμένων εισοδημάτων, αφού κάποιοι λαμβάνουν πλέον επιδόματα αντί του μισθού τους, αναπροσάρμοσαν τα σχέδιά τους για επέκταση της πατρικής οικίας για τα παιδιά. 

Αναφορικά με την αναστολή του προγράμματος των διαβατηρίων, ο κ. Ρουσιάς σημειώνει πως έχει ήδη προκαλέσει τα πρώτα κρούσματα μαζικών απολύσεων. Το χειρότερο, πρόσθεσε, είναι πως έχουν σταματήσει ορισμένα έργα που ήταν προγραμματισμένα να ξεκινήσουν. Για αντιμετώπιση των προκλήσεων, ο κ. Ρουσιάς δεν εισηγείται νέο ΚΕΠ, αλλά την επίσπευση από το κράτος συγχρηματοδοτούμενων έργων. «Είναι στο χέρι του κράτους να φέρει μπροστά έργα, αλλά και να διασφαλίσει πως κάνει απορρόφηση 100% των σχετικών κονδυλίων», ανέφερε. Εκτίμησε επίσης πως εάν επικεντρωθούμε σε αυτά, θα βοηθηθεί η αντιμετώπιση των προκλήσεων, σημειώνοντας πως για αυτά τα έργα το κράτος καταβάλλει μόνο το 15% του προϋπολογισμού τους, με το υπόλοιπο να προέρχεται από ευρωπαϊκά κονδύλια. Ο κ. Ρουσιάς είπε ακόμα πως θα μπορούσε το κράτος να δώσει κίνητρα για ενίσχυση της εργοδότησης, όπως έκανε το 2013 και το 2014, έτσι ώστε να συγκρατηθεί η ανεργία.

Αυξημένη η ανεργία στις κατασκευές, σύμφωνα με την Στατιστική

Η ανεργία στις κατασκευές άρχισε, πάντως, να ανεβαίνει, όπως φυσικά και σε άλλους κλάδους της οικονομίας, ως αποτέλεσμα της υγειονομικής κρίσης. Όπως, όμως, προκύπτει από τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας για την εγγεγραμμένη ανεργία σε ετήσια βάση, η ποσοστιαία αύξηση της ανεργίας στον κλάδο των κατασκευών είναι πολύ μεγαλύτερη από την ποσοστιαία αύξηση που καταγράφει το σύνολο των ανέργων. Συγκεκριμένα, ενώ σε σχέση με τον Δεκέμβριο του 2019 οι εγγεγραμμένοι άνεργοι αυξήθηκαν τον Δεκέμβριο πέρσι σε ποσοστό 32%, το ίδιο ποσοστό για τους εγγεγραμμένους ανέργους στις κατασκευές ανέρχεται στο 78%.

Πιο αναλυτικά, με βάση τα στοιχεία που τηρούνται στα Επαρχιακά Γραφεία Εργασίας, ο αριθμός των εγγεγραμμένων ανέργων στο τέλος Δεκεμβρίου 2020 έφτασε τα 33.382 πρόσωπα συγκριτικά με 25.285 τον Δεκέμβριο του 2019 (αύξηση 32% ). Στις κατασκευές, οι εγγεγραμμένοι άνεργοι από 1.155 τον Δεκέμβριο του 2019 αυξήθηκαν τον Δεκέμβριο του 2020 σε 2.060, δηλαδή αυξήθηκαν κατά 78% ή 905 άτομα.

Τις πιέσεις, πάντως, που φαίνεται να δέχεται η οικοδομική βιομηχανία και ο κλάδος των ακινήτων γενικότερα δείχνουν και τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία για τις άδειες οικοδομής της Στατιστικής Υπηρεσίας. Σύμφωνα με αυτά, την περίοδο Ιανουαρίου – Οκτωβρίου 2020 εκδόθηκαν 5.689 άδειες οικοδομής σε σύγκριση με 5.864 την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους, με τη συνολική αξία των αδειών αυτών να καταγράφει ετήσια μείωση κατά 24,3% και το συνολικό εμβαδόν κατά 9,8%.

Τις πιέσεις στον κλάδο καταγράφουν επίσης τα τελευταία στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου όσον αφορά τις τιμές ακινήτων. Σύμφωνα με αυτά, ο Δείκτης Τιμών Ακινήτων της Κεντρικής το τρίτο τρίμηνο πέρσι κατέγραψε την πρώτη μικρή τριμηνιαία μείωση μετά από δεκαέξι τρίμηνα συνεχόμενων αυξήσεων. Σύμφωνα με σχόλιο της Κεντρικής, αναπόφευκτα οι επιπτώσεις της πανδημίας και η συρρίκνωση της οικονομικής δραστηριότητας έχουν επιπτώσεις στην ευρύτερη αγορά ακινήτων και στην οικοδομική δραστηριότητα, με μετακύληση αυτών των επιπτώσεων και στις τιμές των ακινήτων. Ταυτόχρονα όμως, προσθέτει, στήριξη στην ζήτηση για ακίνητα από εγχώριους αγοραστές φαίνεται να παρέχουν τα χαμηλά επιτόκια και το σχέδιο της κυβέρνησης για μερική επιδότηση του επιτοκίου στα στεγαστικά δάνεια.

Πηγή: Ο Φιλελεύθερος