Δεν κλείνει εδώ το θέμα των εκποιήσεων για τα κόμματα της αντιπολίτευσης, παρά τις πέντε αναστολές που έγιναν στον νόμο τους τελευταίους 16 μήνες. Με την επιστροφή των βουλευτών στα κοινοβουλευτικά έδρανα τον Σεπτέμβριο, κόμματα και βουλευτές της αντιπολίτευσης διαμηνύουν πως δεν θα αρκεστούν σε μπαλωματικές λύσεις, αλλά θα προχωρήσουν σε ρυθμίσεις οι οποίες θα επιλύσουν συνολικά το θέμα των εκποιήσεων.
Από τη μια, κυβέρνηση, Κεντρική Τράπεζα (ΚΤ) και Σύνδεσμος Τραπεζών διαμηνύουν πως οι συνεχείς αλλαγές στον νόμο πλήττουν τη χρηματοοικονομική σταθερότητα, ενδεχομένως να οδηγήσουν σε υποβάθμιση της οικονομίας από τους οίκους αξιολόγησης, θα περιορίσουν τις νέες επενδύσεις και θα επηρεάσουν την οικονομική ανάπτυξη, την κεφαλαιακή επάρκεια των τραπεζών, τους καταθέτες και τους φορολογούμενους. Επίσης, θεωρούν πως θα αυξηθούν περαιτέρω τα κόκκινα δάνεια, την ώρα που η χώρα διατηρεί τον δεύτερο μεγαλύτερο δείκτη μη εξυπηρετουμένων χορηγήσεων στην Ευρώπη, ο οποίος ανέχεται στο 17%.
Από την άλλη, τα αντιπολιτευόμενα κόμματα, μόλις την περασμένη Πέμπτη έδωσαν νέα παράταση στην αναστολή των εκποιήσεων, μέχρι την 31η Οκτωβρίου, έτσι ώστε να ληφθούν στο μεσοδιάστημα συνολικές ρυθμίσεις για το θέμα των εκποιήσεων. Παρόλο που η πρόταση νόμου έχει καταστεί πιο στοχευμένη, καθώς θα εξαιρούνται από τις εκποιήσεις κύριες κατοικίες αξίας μέχρι €350 χιλ. (από €500 χιλ. που ισχύει μέχρι τέλος Ιουλίου), επαγγελματική στέγη με ετήσιο κύκλο εργασιών μέχρι €750 χιλ. (από €2 εκατ.) και αγροτεμάχια αξίας €100 χιλ. (αντί €250 χιλ.), θεωρείται δεδομένο πως ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν θα υπογράψει τον νόμο, εάν δεν συναινέσει προηγουμένως η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ). Μάλιστα, εάν παρέλθουν οι 15 μέρες που έχει στη διάθεσή του ο Πρόεδρος Νίκος Αναστασιάδης, χωρίς η ΕΚΤ να αποστείλει στη Δημοκρατία τη Γνώμη που της ζητήθηκε ήδη, τότε ο Πρόεδρος, είτε θα αναπέμψει τη νομοθεσία στη Βουλή, είτε θα προχωρήσει σε αναφορά του νόμου στο Ανώτατο Δικαστήριο. Η αντιπολίτευση συνδέει την ανάγκη για νέα αναστολή με τις επιπτώσεις που προκαλεί η πανδημία του κορωνοϊού, όμως η Κεντρική Τράπεζα υποστηρίζει πως κάτι τέτοιο δεν αποδεικνύεται από τα στοιχεία της, καθώς πολλά από τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια που έφτασαν προ της φάσης της εκποίησης είναι παλιά «κόκκινα» δάνεια.
ΚΤ: Εκποιήθηκαν μόνο 6 κύριες κατοικίες
Σύμφωνα με στοιχεία που παρέθεσε η Κεντρική Τράπεζα στη Βουλή, από το 2015 μέχρι το 2020 έχουν πωληθεί από τις τράπεζες, κατά τη διαδικασία του πρώτου πλειστηριασμού, συνολικά έξι κατοικίες, με μέση αγοραία αξία τις €523 χιλ., δηλαδή αξίες πιο ψηλές από αυτές που ορίζει ο νόμος ως κύρια κατοικία (350 χιλ.), αλλά και ψηλότερη από την οροφή της κάλυψης που είχε τεθεί από την αναστολή των εκποιήσεων που ψηφίστηκε τον περασμένο Απρίλιο, καθώς τότε μπήκε στον πάγο η εκποίηση κύριας κατοικίας αξίας μέχρι €500 χιλ.
Επίσης, την ίδια περίοδο, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΚΤ, έχουν αγορασθεί από τις τράπεζες, ενεργώντας ως ενυπόθηκοι οφειλέτες, μετά την αποτυχία του πρώτου πλειστηριασμού, συνολικά 26 ακίνητα, με μέση αγοραία αξία τις €815 χιλ. Εξάλλου, το 60% των επιστολών εκποιήσεων που έστειλαν οι τράπεζες μέχρι τον Μάρτιο του 2021 αφορούν αγροτεμάχια με μέση αγοραία αξία τις €70 χιλ. Τέλος, πέρσι έγινε ανταλλαγή χρέους με ακίνητη περιουσία από τις τράπεζες, συνολικού ύψους €107 εκατ.
Το φθινόπωρο οι λύσεις
Η αντιπολίτευση θεωρεί πως το νομικό πλαίσιο που εγκρίθηκε το 2018, με τις εκποιήσεις express, δίνει υπερόπλα στις τράπεζες, χωρίς να θωρακίζονται οι δανειολήπτες, γι' αυτό η προσπάθεια της πλειοψηφίας του Κοινοβουλίου είναι να προστατευτούν περαιτέρω οι οφειλέτες. Η λύση, όπως ανέφεραν κομματικά στελέχη της αντιπολίτευσης, θα προέλθει μέσω των 13 προτάσεων νόμου που εκκρεμούν στη Βουλή. Οι 12 από αυτές, προνοούν αλλαγές στον νόμο για τις εκποιήσεις και άλλη μία αφορά την πρόσβαση των δανειοληπτών στη δικαιοσύνη. Όπως μας λέχθηκε, πριν εκπνεύσει το χρονικό περιθώριο της νέας αναστολής (31 Οκτωβρίου 2021), θα καταβληθεί προσπάθεια να ενοποιηθούν οι 12 προτάσεις νόμου, για να υπάρξουν ριζικές αλλαγές στο πλαίσιο των εκποιήσεων.
Σε σχέση με την πρόταση νόμου για τη σύσταση δικαστηρίου εξέτασης εκποιήσεων, το φθινόπωρο η ΕΔΕΚ θα απαιτήσει να τεθεί εκ νέου προς συζήτηση ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών. Με την πρόταση νόμου της ΕΔΕΚ δεν συμφωνεί πλήρως η κυβερνητική πλευρά.
Αξίζει να σημειωθεί πως η δημιουργία ειδικού δικαστηρίου για τις εκποιήσεις περιλαμβάνεται στα 51 προαπαιτούμενα που θα πρέπει να υλοποιήσει η Κύπρος για να λάβει το €1.2 δισ. από το Ταμείο Ανάκαμψης. Σύμφωνα με πληροφορίες, η κυβέρνηση θα επιδιώξει να εντάξει το θέμα του ειδικού δικαστηρίου για τις εκποιήσεις στην ευρύτερη μεταρρύθμιση της δικαιοσύνης.
Προειδοποιήσεις ΚΤ και υπουργείου
Η ΚΤ υποστηρίζει πως οι συνεχείς αναστολές των εκποιήσεων ακυρώνουν αυτό το εργαλείο, που χρησιμοποιείται ως ύστατη λύση ανάκτησης χρεών. Παράλληλα, σημειώνει πως αυξάνεται ο κίνδυνος να εκληφθεί από τους δανειολήπτες, τους οίκους αξιολόγησης, από τους επενδυτές και την ΕΚΤ πως ο νόμος είναι μόνιμα ανενεργός.
Υποδεικνύει πως θα υπάρξουν αρνητικές συνέπειες, καθώς απαλείφονται κίνητρα των δανειοληπτών για αναδιαρθρώσεις, ενώ υπάρχει ο κίνδυνος αύξησης των μη εξυπηρετουμένων δανείων. Σύμφωνα με την ΚΤ, πιθανή αύξηση των κόκκινων δανείων θα επιφέρει πλήγμα στην χρηματοοικονομική σταθερότητα και στην οικονομία, με αντίκτυπο στους καταθέτες και τους φορολογούμενους. Μάλιστα, προειδοποίησε πως με τη νέα παράταση στην αναστολή των εκποιήσεων, που δόθηκε προ ημερών, η Δημοκρατία δοκιμάζει τα όρια ανεκτικότητας των οίκων αξιολόγησης και των θεσμών. Τονίζει, επίσης, πως οι οίκοι κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τις συνεχείς αλλαγές στον νόμο για τις εκποιήσεις, αναφέροντας πως είναι ορατός ο κίνδυνος αρνητικής αξιολόγησης και επιπλέον ενδέχεται να υπάρξουν αντιδράσεις εκ μέρους ευρωπαϊκών θεσμών, περιλαμβανομένου του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού, γεγονός που θα οδηγήσει σε αυξημένες κεφαλαιακές απαιτήσεις των τραπεζών.
Επιπρόσθετα, η Κεντρική σημειώνει πως οι συνεχόμενες παρατάσεις αυξάνουν τον ηθικό κίνδυνο και δεν βοηθούν στη διαμόρφωση μιας σωστής κουλτούρας αποπληρωμής ενώ θα ενισχύσουν τη δημιουργία στρατηγικών κακοπληρωτών εις βάρος των υγιών μονάδων της οικονομίας.
Από την πλευρά του, το Υπουργείο Οικονομικών υποστηρίζει πως πλέον η αναστολή των εκποιήσεων προστατεύει τους στρατηγικούς κακοπληρωτές εις βάρος των καταθετών και των συνεπών δανειολήπτων. Επίσης, σημειώνει πως δημιουργεί αντικίνητρα στην προσέλκυση δυνητικών επενδυτών και εγείρει τον κίνδυνο υποβαθμίσεων. Παράλληλα, το υπουργείο προειδοποιεί πως μετά τη νέα απόφαση της Βουλής, ελλοχεύει ο κίνδυνος αρνητικής αξιολόγησης από τους θεσμούς και τους οίκους αξιολόγησης, με αρνητικό αντίκτυπο στις αξίες των εξασφαλίσεων, την αύξηση των προβλέψεων και την κεφαλαιακών αναγκών των τραπεζών.
Έντονα ανησυχούν οι τράπεζες, καθώς θεωρούν ότι η νέα αναστολή των εκποιήσεων θα επηρεάσει τα stress test που διεξάγονται στις τράπεζες. Υποστηρίζουν πως θα επηρεάσει τις εξασφαλίσεις, θα οδηγήσει σε αύξηση των προβλέψεων και κεφαλαίων, θα αυξηθεί το κόστος δανεισμού και πιθανόν να ζητηθούν επιπρόσθετες εξασφαλίσεις από τους δανειολήπτες.
Η πορεία της αναστολής των εκποιήσεων μέσα στην πανδημία
Η Κύπρος είναι από τις λίγες χώρες στην Ευρώπη που έχει αναστείλει για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα τις εκποιήσεις ακινήτων. Τον τελευταίο ενάμιση χρόνο (εν καιρώ πανδημίας) οι τράπεζες μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν το εργαλείο των εκποιήσεων μόνο για τρεις μήνες. Συγκεκριμένα, τον Μάρτιο του 2020, με την εμφάνιση της πανδημίας του κορωνοϊού, ο Σύνδεσμος Τραπεζών και η ΚΕΔΙΠΕΣ προχώρησαν σε οικειοθελή αναστολή των διαδικασιών εκποιήσεων, αρχικά από τις 18 Μαρτίου μέχρι τις 18 Ιουνίου. Συγκεκριμένα, η αναστολή ήταν καθολική και δεν υπήρχαν όρια σε σχέση με τις αξίες των ακινήτων. Ακολούθως, λόγω της συνέχισης της πανδημίας, τράπεζες και ΚΕΔΙΠΕΣ ανανέωσαν την απόφαση, δίνοντας παράταση στην αναστολή μέχρι την 31η Αυγούστου του 2020, σε μια προσπάθεια στήριξης των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων που έχουν πληγεί.
Από τον Σεπτέμβριο μέχρι τον Δεκέμβριο 2020, εφαρμοζόταν κανονικά η νομοθεσία, παρόλο που ένα νέο κύμα του ιού κτυπούσε τη χώρα. Πριν το κλείσιμο της Βουλής για τις γιορτές των Χριστουγέννων, εγκρίθηκε πρόταση νόμου της αντιπολίτευσης, με την οποία αναστάλθηκαν οι εκποιήσεις από τις 29 Δεκεμβρίου 2020 μέχρι την 31ηΜαρτίου του 2021. Η αναστολή των εκποιήσεων αφορούσε κύρια κατοικία αξίας μέχρι €350 χιλ. και επαγγελματική στέγη που εργοδοτούσε μέχρι 10 εργαζόμενους και με κύκλο εργασιών μέχρι €2 εκατ. Αξίζει να σημειωθεί πως το 95% των μικρών επιχειρήσεων είχαν επωφεληθεί από την αναστολή των εκποιήσεων.
Εξάλλου, η προηγουμένη Βουλή, πριν από την αυτοδιάλυσή της για τις βουλευτικές εκλογές, ήταν ιδιαίτερα γενναιόδωρη, καθώς είχε εγκρίνει νέα αναστολή των εκποιήσεων, διευρύνοντας το πεδίο εφαρμογής της, με τρόπο που κάλυπτε πολύ περισσότερα ακίνητα, ανάμεσά τους και επαύλεις. Συγκεκριμένα, συνεχίστηκε η αναστολή των εκποιήσεων μέχρι την 31η Ιουλίου και αφορούσε κύρια κατοικία αξίας μέχρι €500 χιλ., επαγγελματική στέγη που εργοδοτούσε μέχρι 10 εργαζόμενους και με κύκλο εργασιών μέχρι €2 εκατ., καθώς και αγροτεμάχια αξίας μέχρι €250 χιλ. Τότε, υπήρξε ευρύτατη συναίνεση ώστε η αναστολή των εκποιήσεων να είναι διευρυμένη, για να αποφευχθεί η ψήφιση των 13 προτάσεων νόμου που εκκρεμούν στη Βουλή, οι οποίες δεν είχαν εξεταστεί και συζητηθεί επαρκώς. Αξίζει να σημειωθεί πως τη συγκεκριμένη πρόταση είχε ψηφίσει και το κυβερνών κόμμα του ΔΗΣΥ.
Πηγή: Ο Φιλελεύθερος