Νέα προσπάθεια καταβάλλει η Βουλή για τους εγκλωβισμένους ιδιοκτήτες ακινήτων οι οποίοι έπεσαν θύματα αφερέγγυων επιχειρηματιών ανάπτυξης γης.
Για άλλη μια φορά στη Βουλή επιδιώκουν τη σύσταση ενός νομικού πλαισίου το οποίο θα είναι συνταγματικά διασφαλισμένο και να μην είναι ευάλωτο σε περίπτωση προσφυγών στα δικαστήρια.
Το πρόβλημα με τους εγκλωβισμένους αγοραστές αντί να επιλύεται διαιωνίζεται, καθώς ένας νομικός σκόπελος διαδέχεται τον άλλο, με αποτέλεσμα χιλιάδες φυσικά και νομικά πρόσωπα που πλήρωσαν τους επιχειρηματίες ανάπτυξης γης δεν μπορούν να πάρουν τον πολυπόθητο τίτλο ιδιοκτησίας.
Δικαστικές αποφάσεις έδεσαν τα χέρια της Κυβέρνησης με αποτέλεσμα το προσχέδιο του νομοσχεδίου που ετοίμασε και βρίσκεται ενώπιον της Νομικής Υπηρεσίας, να μην θωρακίζει τα δικαιώματα των επηρεαζομένων, καθώς δεν διορθώνονται τα αντισυνταγματικά σημεία που εντόπισαν τα δικαστήρια.
Οι αποφάσεις των Επαρχιακών Δικαστηρίων ήταν διιστάμενες, γεγονός που δημιούργησε πολλές ερμηνείες στον νόμο. Οι τράπεζες και οι επιχειρηματίες ακινήτων ερμηνεύουν διαφορετικά τον νόμο και αλλιώς οι επηρεαζόμενοι και το Κτηματολόγιο το οποίο είχε καθοριστικό ρόλο στον απεγκλωβισμό τους.
Οι περισσότερες αποφάσεις των δικαστηρίων ανέφεραν πως ο υφιστάμενος νόμος συγκρούεται με τα άρθρα 23 και 26 του Συντάγματος που αφορούν στο δικαίωμα της ιδιοκτησίας και του συμβάλλεσθαι ελεύθερα. Εξάλλου σε μια και μοναδική απόφαση του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λεμεσού, κρίθηκε πως ο νόμος είναι ευθυγραμμισμένος με το Σύνταγμα και απορρίφθηκε ως αβάσιμη η έφεση τράπεζας.
Αφού όμως η Κυβέρνηση δεν βρίσκει την άκρη για επίλυση του προβλήματος, ετοιμάστηκε πρόταση νόμου την οποία υπογράφουν σχεδόν όλα τα κόμματα. Συγκεκριμένα, η Νομοθετική Εξουσία ενδυναμώνει το προοίμιο της πρότασης νόμου, στη βάση των αποφάσεων των δικαστηρίων για να μην υπάρχουν προβλήματα αντισυνταγματικότητας. Παράλληλα, μειώθηκε η εξουσία που είχε ο διευθυντής του Κτηματολογίου για να προχωρεί αυτεπάγγελτα σε μεταβίβαση ακινήτου επ΄ ονόματι του αγοραστή, πρόνοια για την οποία σε όλες σχεδόν τις δικαστικές αποφάσεις γινόταν αναφορά. Επίσης περιλήφθηκε πρόνοια σύμφωνα με την οποία θα γίνεται ενημέρωση όλων των επηρεαζόμενων μερών, τα οποία θα έχουν το δικαίωμα υποβολής ένστασης.
Αναλυτικά, με τη νέα νομοθετική προσπάθεια ενδυναμώνεται όλη η διαδικασία για εξασφάλιση τίτλου. Δηλαδή θα είναι απαραίτητη η εμπλοκή και η ενημέρωση των επηρεαζόμενων μερών, από τα αρχικά στάδια της διαδικασίας. Συγκεκριμένα θα πρέπει να καθίσταται απολύτως σαφές ότι ο πωλητής, ο ενυπόθηκος δανειστής ή και οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο προς όφελος του οποίου επενεργεί εμπράγματο βάρος ή και απαγόρευση είναι απολύτως ενήμερος για όλη τη διαδικασία. Ταυτόχρονα θα έχει το δικαίωμα να υποβάλει ένσταση για την αίτηση που υποβλήθηκε, προβάλλοντας συγκεκριμένους περιοριστικούς λόγους από τους οποίους θα διαπιστώνεται πως από τον Διευθυντή του Κτηματολογίου δεν δύναται να προχωρήσει σε μεταβίβαση του ακινήτου επ΄ όνοματι του αγοραστή.
Όπως εκτιμούν βουλευτές του ΔΗΣΥ, του ΑΚΕΛ, του ΔΗΚΟ, της ΕΔΕΚ, της Αλληλεγγύης και των Οικολόγων, με την πρόταση νόμου εξισορροπούνται τα συνταγματικά δικαιώματα όλων των μερών.
Επίσης, διασφαλίζονται τα δικαιώματα των ενυπόθηκων δανειστών και των πωλητών των οποίων κρίθηκε δικαστικά ότι πλήττεται ή εκμηδενίζεται ο πυρήνας των συνταγματικών τους δικαιωμάτων. Σύμφωνα με τους εισηγητές της πρότασης Άριστο Δαμιανού του ΑΚΕΛ, Γεώργιο Γεωργίου του ΔΗΣΥ, Χριστιάνα Ερωτοκρίτου του ΔΗΚΟ, Κωστή Ευσταθίου της ΕΔΕΚ, Μιχάλη Γιωργάλλα της Αλληλεγγύης και Γιώργο Περδίκη των Οικολόγων, με την πρόταση νόμου θα αμβλυνθεί το οξύ κοινωνικό πρόβλημα που έχει προκληθεί σε πολλούς αγοραστές Κύπριους και ξένους.
Να σημειωθεί πως έχει συσταθεί υποεπιτροπή της Επιτροπής Νομικών της Βουλής η οποία θα συνέρχεται σε τακτά χρονικά διαστήματα με εκπροσώπους των υπουργείων Οικονομικών και Εσωτερικών, του Κτηματολογίου και της Νομικής Υπηρεσίας, έτσι ώστε να καθοριστεί το τελικό κείμενο της πρότασης νόμου και να οδηγηθεί στον Ολομέλεια του Σώματος πριν το τέλος του χρόνου.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η Κυβέρνηση βλέπει με θετικό μάτι την πρόταση νόμου των κομμάτων, η οποία θεωρεί πως αντιμετωπίζει σε μεγάλο βαθμό τις αντισυνταγματικές πρόνοιες που εντόπισαν τα δικαστήρια.
Δεσμεύσεις τραπεζών
Δεδομένης και της δέσμευσης των τραπεζών ότι δεν θα προβάλουν νομικά εμπόδια στις περιπτώσεις που οι εγκλωβισμένοι αγοραστές ακινήτων καλόπιστα εξόφλησαν το δάνειό τους, τα πράγματα θα είναι καλύτερα για τους εγκλωβισμένους αγοραστές μέχρι να ψηφιστεί η νέα νομοθεσία. Προ ημερών ο πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Συνδέσμου Τραπεζών, Χριστάκης Πατσαλίδης, τόνιζε με επιστολή που απέστειλε στον πρόεδρο του ΔΗΣΥ, Αβέρωφ Νεοφύτου, ότι οι τράπεζες δεν επιθυμούν τη θυματοποίηση των αγοραστών οι οποίοι, ενώ έχουν ενεργήσει καλόπιστα, έχουν εγκλωβιστεί λογω πράξεων ή παραλείψεων των πωλητών. Παράλληλα, σημείωνε πως παρά το μικρό χρονικό διάστημα που έχει μεσολαβήσει, τα πιστωτικά ιδρύματα έχουν ήδη προβεί σε συγκεκριμένες ενέργειες δίνοντας τη δυνατότητα σε αγοραστές να εξασφαλίσουν τίτλο ιδιοκτησίας.
Στο παρελθόν οι τράπεζες είχαν αναφέρει ότι ο λόγος που προσέφευγαν στα δικαστήρια ήταν για να μην επηρεαστεί η αξία των ενυπόθηκων ακινήτων σε συνδυασμό με το ύψος των προβλέψεων που λαμβάνουν και την κεφαλαιακή τους επάρκεια. Οι τράπεζες δεν επιθυμούν μια νομοθεσία που μπάζει νερά για να μην επηρεαστούν αλλά θα πρέπει να υπάρξει γενική ρύθμιση του θέματος που να επιλύει το πρόβλημα.
Μόνο 5,103 ακίνητα...
Τον Σεπτέμβριο του 2015 όταν ψηφίστηκε το κυβερνητικό νομοσχέδιο, η κυβερνητική πλευρά είχε αναφέρει πως αναμενόταν ο απεγκλωβισμός 80 χιλ. ακινήτων, κάτι το οποίο δεν έγινε καθώς οι τράπεζες προσέφυγαν στα δικαστήρια και προσέβαλαν τον νόμο. Τότε το νομοσχέδιο αποτελούσε ένα από τα προαπαιτούμενα για την εκταμίευση της επόμενης δόσης ύψους €0,5 δισ. από τους διεθνείς πιστωτές.
Πάντως, τα πρόσφατα στοιχεία που κατέθεσε το Κτηματολόγιο στη Βουλή είναι πολύ απογοητευτικά, καθώς μόνο 5,103 ακίνητα απεγκλωβίστηκαν και οι ιδιοκτήτες τους έλαβαν τίτλο ιδιοκτησίας. Επίσης 370 υποθέσεις βρίσκονται ενώπιον των δικαστηρίων μετά την προσφυγή κυρίως των τραπεζών. Συγκεκριμένα έχουν υποβληθεί 16,539 αιτήσεις στο κτηματολόγιο, από τις οποίες οι 8,562 έχουν τίτλο ιδιοκτησίας, ενώ 7.977 αιτήσεις αφορούν ακίνητα χωρίς τίτλο ιδιοκτησίας.
Στο κτηματολόγιο Αμμοχώστου υποβλήθηκαν 4.142 αιτήσεις, στο κτηματολόγιο Πάφου 4.056 και στο κτηματολόγιο Λάρνακας 3.239 αιτήσεις. Στο κτηματολόγιο Λευκωσίας υποβλήθηκαν 2.840 αιτήσεις και της Λεμεσού 2.262 αιτήσεις. Εξάλλου στο αρχικό στάδιο εξέτασης βρίσκονται περίπου 8 χιλ. αιτήσεις εκ των οποίων η συντριπτική πλειοψηφία αφορά περιπτώσεις ακινήτων χωρίς τίτλο ιδιοκτησίας. Μόνο 204 αιτήσεις που αφορούν ακίνητα στα οποία υπάρχει τίτλος ιδιοκτησίας βρίσκονται σε αρχικό στάδιο εξέτασης. Πολλές αιτήσεις εκκρεμούν σε διάφορα στάδια της διαδικασίας μέχρι τη συμπλήρωσή τους, ενώ 296 αιτήσεις έχουν ακυρωθεί.
Λύση οπωσδήποτε
Σημειώνεται πως παρά τις δικαστικές αποφάσεις ο νόμος του 2015 είναι ακόμη σε ισχύ. Συγκεκριμένα επιτρέπει στους «εγκλωβισμένους αγοραστές» ακίνητης περιουσίας να προχωρήσουν με υποβολή αίτησης στο Κτηματολόγιο και να ζητήσουν όπως μεταβιβαστεί επ’ ονόματί τους ο τίτλος ιδιοκτησίας του ακινήτου που έχουν αγοράσει και όπως διαγραφούν τα εμπράγματα βάρη που βαραίνουν το ακίνητό τους, όπως είναι υποθήκες και ΜΕΜΟ. Το κτηματολόγιο συνεχίζει να εφαρμόζει τη σχετική νομοθεσία και είναι πεπεισμένο με τον έναν ή άλλο τρόπο πως το θέμα θα λυθεί.
Στο κενό η δημιουργία ειδικού Φορέα
Δεν είναι πρώτη προσπάθεια που καταβάλλει η Βουλή για ρύθμιση του θέματος. Μετά την εμπλοκή που δημιουργήθηκε, πρωτοβουλία ανέλαβε και ο πρόεδρος της Βουλής Δημήτρης Συλλούρης. Πριν από μερικούς μήνες, σε σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στη Βουλή, ο Γενικός Εισαγγελέας Κώστας Κληρίδης εισηγήθηκε την εξωδικαστική επίλυση του θέματος μέσω της δημιουργίας ειδικού φορέα, ο οποίος θα προβαίνει σε διακανονισμό που θα ικανοποιεί όλες τις πλευρές. Σημείωσε επίσης ότι οι επηρεαζόμενοι μπορούν να προσφύγουν στη δικαιοσύνη διεκδικώντας αποζημιώσεις και θεραπεία. Από την άλλη, ο πρόεδρος της Βουλής εισηγήθηκε να διευρυνθούν οι εξουσίες του Χρηματοοικονομικού Επιτρόπου για να επιλαμβάνεται και αυτού του είδους υποθέσεις. Ωστόσο οι δύο εισηγήσεις δεν υλοποιήθηκαν, παρόλο που συμφωνούσε η Κυβέρνηση, γιατί επιλέγηκε η νομοθετική ρύθμιση του θέματος.
Δύο οι κατηγορίες των εγκλωβισμένων αγοραστών
Οι εγκλωβισμένοι ιδιοκτήτες ακινήτων, σύμφωνα με το Κτηματολόγιο, χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες. Η μια κατηγορία αφορά τους αγοραστές ακινήτων οι οποίοι ήταν συνεπείς στις υποχρεώσεις τους, για τους οποίους όμως δεν μπορεί να εκδοθεί τίτλος ιδιοκτησίας με κύρια ευθύνη των επιχειρηματιών ανάπτυξης γης. Η δεύτερη κατηγορία αφορά τις υποθέσεις που έχουν εκδοθεί τίτλοι ιδιοκτησίας αλλά δεν μπορεί να γίνει η μεταβίβαση στο όνομα του αγοραστή, καθώς υπάρχουν υποθήκες που πρέπει να εξοφληθούν από τους επιχειρηματίες ανάπτυξης γης.
Ανάμεσα στους επηρεαζόμενους είναι και πολλοί Ευρωπαίοι πολίτες, οι οποίοι προσέφυγαν στα δικαστήρια με αποτέλεσμα να εκτεθεί η Κύπρος διεθνώς. Αξίζει να σημειωθεί ότι το θέμα παρακολουθεί και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καθώς και άλλες ευρωπαϊκές Αρχές. Πάντως στο παρελθόν το Κτηματολόγιο τα έβαλε με τους δήμους και τις Επαρχιακές Διοικήσεις, για την καθυστέρηση στην έκδοση των σχετικών πιστοποιητικών ανάπτυξης που αφορούν εγκλωβισμένους αγοραστές ακινήτων.
Πηγή: Ο Φιλελεύθερος